Iconen schilderen

Geruime tijd was ik op zoek naar een leraar of naar een cursus waar ik de grondbeginselen van het iconen schilderen zou kunnen leren. Er waren cursussen genoeg maar vaak ver weg en duur en ook nog intern. Een paar factoren die me tot nog toe niet aanspraken. Een pastor die ik ken en in mijn woonplaats woont schildert iconen. Ik heb de stoute schoenen aangetrokken en hem gebeld of hij mijn leraar wilde zijn. Het overviel hem wel maar na enige tijd denken heeft hij een lezing georganiseerd om te zien of er nog meer mensen zouden willen meedoen.

Donderdagavond bezocht ik zijn lezing. Gelukkig waren er nog twee, misschien drie andere gegadigden en ..... het gaat door! Eindelijk. Er werden prachtige iconen getoond, de techniek werd besproken, de materialen werden genoemd.

"Iedereen die een icoon gaat schilderen moet beseffen dat hij/zij een instrument is die een christelijke traditie voortzet, en dus geen 'eigen artistieke uiting' weergeeft. Zoals past bij portretkunst moet het resultaat altijd herkenbaar zijn, in dit geval voor de gelovigen voor wie de icoon wordt gemaakt."

Een opgave waar je je tijdens het schilderen terdege van bewust moet zijn.

Het mooie van iconen schilderen is (het heet eigenlijk iconen schrijven) dat er alleen natuurlijke materialen gebruikt worden. De verf bijvoorbeeld wordt met bepaalde (edel)steensoorten die heel fijn vermalen worden - de pigmenten - en eitempera gemaakt. Ook plantaardige en dierlijke kleuren worden gebruikt. Op iconen zie je meestal ook bladgoud. Dat is zo dun dat je het niet eens kunt vasthouden. De techniek hiervoor is erg moeilijk.

Eerst gaan we zelf thuis een plank prepareren, dat is de eerste stap. Begin november gaan we dan aan de slag.

In het boek, waarvan hierboven de omslag staat, wordt ook vermeld hoe je in stappen een icoon opbouwt. Heel informatief.

Het is een uitdaging voor me, maar ik heb heel veel zin om aan mijn eerste icoon te gaan beginnen.

Wachters van deze tijd

Wachters van de tijd.

Wat zijn wachters, wie zijn wachters? Een wachter van de tijd is iemand die waakzaam is en attent op de tekenen van deze tijd. Iemand die iets in het vooruitzicht heeft, die de hoop nog niet heeft verloren, die de vragen van ons allen durft beantwoorden met hoop op een goede afloop. Geloof er maar in, eens kan het goed komen zal hij zeggen.

'Hoe ver is de nacht,

hoe ver wachter, hoe ver is de nacht?

De morgen kómt, zegt de wachter,

maar nog is het nacht'.

Eén van de inzichten in onze tijd is dat we onderling van elkaar afhankelijk zijn en betrokken moeten zijn op elkaar. Miljoenen mensen delen nu toch de overtuiging dat elk verschil in ras, natie of geloof geslecht moet worden om nog in een leefbare wereld te kunnen leven. In een tijd waar tegenstellingen in de wereld en in Nederland steeds scherper worden is het moeilijk om sprankjes hoop te blijven zien. Toch gebeurt er veel meer dan we op dit moment weten.

Wat we nodig hebben zijn verzoenende vredesgroepen. Vooral het in dialoog gaan met groepen van verschillende religieuze en etnische achtergrond.

Israel en Palestina.

In het blad 'PALET voor Kunst - Kijken - Doen' kwam ik afbeeldingen tegen van een graffitikunstenaar Bansky. Graffiti op de muur tussen Israel en Palestina. Schrijnend! Ik kan alleen maar aan Israel denken zonder pijn in mijn hart als ik aan het project Neve Shalom - Wahat al-Salam denk.

Vreedzaam samen gaan.

Er is een prachtig voorbeeld van ‘vreedzaam samen gaan’. Het project dat in Israël is opgezet door pater Bruno Hussar: Neve Shalom, in het Hebreeuws, Wahat al-Salam in het Arabisch. Dit betekent Oase van Vrede.
Pater Bruno, geboren in Cairo in 1911, als André Hussar uit niet-praktiserende Joodse ouders, is Engels, Frans en Italiaans opgevoed. Terwijl hij in Parijs studeerde heeft een mystieke ervaring hem tot het katholicisme gebracht en werd hij later zelfs Dominicaner monnik. In 1953 kwam hij naar Israël en werd later genaturaliseerd als Israëlisch staatsburger.
‘Ik ben werkelijk een Christen en priester, Ik ben werkelijk een Jood en Israëli. Ik voel me misschien geen Egyptenaar maar toch heel dicht bij Arabische mensen die ik ken en waar ik van houd. Het is geen gemakkelijke combinatie.’ In een droom ziet hij deze mix tot uiting komen in een samen gaan van Joden, Christenen en Moslims in één gemeenschap. Een jaar lang heeft pater Bruno Hussar in een omgebouwde container gebeden en gemediteerd over zijn plan. Ik heb een deal met God gesloten zegt hij. Als binnen een jaar niemand zich aanmeldt om deel te nemen aan dit vredesproject dan stop ik er mee. Eerst kwam een Palestijns echtpaar en vervolgens een Israëlisch gezin en langzaam maar zeker kwamen er meer gezinnen bij. Inmiddels is er een wachtlijst.
‘Vrede’ moet je leren.
Temidden van een samenleving waar mensen discrimineren en gediscrimineerd worden, bewijzen de bewoners van Neve Shalom / Wahat al-Salam dat het ook anders kan: samen leven op basis van volstrekte gelijkwaardigheid en wederzijds respect.
In de nederzetting is zelfbestuur met totale onafhankelijkheid van welke politieke of religieuze groepering dan ook. Alles wordt samen gedaan. Besluitvorming en Werk.
Op de School voor Vrede die in 1979 is gesticht hebben sindsdien al meer dan 10.000 leerlingen van Joodse en Arabische scholen uit heel Israël elkaar ontmoet. Er wordt gediscussieerd en er komen openingen in scheidsmuren.
Hoop
Wanneer vrede in zekere mate in de wereld is hersteld, wanneer religieuze instellingen en politieke groeperingen beginnen aan een grote schoonmaak dan kunnen we voorzichtig hopen op verbetering voor allen.
Tekenen van Hoop?
In het lied van Huub Oosterhuis klinkt de hoop reeds door.

‘Blijf niet staren op wat vroeger was.
Sta niet stil in het verleden.
Ik, zegt Hij, ga iets nieuws beginnen.
Het is al begonnen, merk je het niet’.

Wie is de wachter van deze tijd?

Die muur, die afschuwelijke muur, wanneer zal deze, zoals de Berlijnse muur, niet door regeringen maar door de mensen zelf neergehaald worden?

Wanneer....wanneer.....wanneer.....wanneer.....wanneer ?????????????????????????????????

Pinksteren

Pinksteren - Giotto - Padua

Pinksteren, het feest waarop de geest die Jezus bezielde overgaat op zijn leerlingen, zijn volgelingen, de mensen na hem. Zij, wij zullen nu zelf vorm moeten geven aan de beeldloze God die in Jezus handen en voeten kreeg, de menslievendheid op aarde, moeten voortzetten.

Toen. Later. Nu.

Raam in de St.Pieter, Rome

Als christenen noemen we de Geest van Pinksteren: de Heilige Geest - de geest van God en Christus die mensen bij deze opdracht wil betrekken en die ze tegelijkertijd ook de geestkracht wil geven daar iets van te maken, dat vol te houden ook bij tegenslag, ook bij verdriet, ook als het weer eens niet gaat zoals je had gehoopt dat het zou gaan in het leven.

Heilige Geest.

Veni lumen cordium.

Kom geef licht in onze harten.

Het geheim van het Vaticaan

- In 1638 schreef de Italiaanse componist Gregorio Allegri een werk voor negenstemmig koor. Dit 'Miserere mei Deus' wordt wel een van de beroemdste en mooiste gewijde muziekstukken genoemd. Deze compositie schreef Allegri toen hij verbonden was aan de pauselijke kapel in Rome ten tijde van paus Urbanus VIII. Het koor wordt gesplitst in een vier- en vijfstemmig koor. Het vierstemmig koor is bijzonder vanwege de twee solopartijen die in die tijd door een castraat werden vertolkt. Een ervan reikt met zijn hoge C's tot stratosferische hoogte. Dit bijzondere gedeelte maakt de compositie zo uniek.
- Hoe uniek ook, de werkelijke reden van de unieke plaats in de muziekgeschiedenis is deze: Dit fantastische en hemelse kunstwerk werd beschouwd als zó spiritueel, zo dicht bij een aanraking van de Almachtige, dat de paus had verordonneerd dat alleen zijn eigen koor uit de Sixtijnse kapel het werk mocht zingen en dit slechts eenmaal per jaar tijdens de Goede Week. Deze uitvoeringen waren omgeven met een sfeer van rituelen en mystiek. De kopieën van de muziek werden de rest van het jaar zorgvuldig in de kluizen van het Vaticaan bewaard en angstvallig verborgen voor componisten en koordirigenten.
- Dit gewijde stuk muziek, Allegri's 'Miserere' werd als gevaarlijk of bedwelmend beschouwd. Jaarlijks reisden veel componisten naar Rome om dit werk te kunnen beluisteren. Na de rituelen en het doven van de kaarsen begint pianissimo het Miserere. Volgens Mendelssohn maakten vooral de allereerste klanken diepe indruk op hem. Na anderhalf uur wordt de stilte plotseling verbroken door een magistraal akkoord: het is bitengewoon treffend en men ervaart een diep gevoel van de kracht van de muziek......
- In 1770 hoorde de veertienjarige Mozart dit Miserere. Nadat hij het één keer gehoord en onthouden had schreef hij de muziek punctueel op papier zodat iedereen het kon lezen. Het werd zodoende langzaam maar zeker verspreid en regelmatig vertolkt.
Wat zou het prachtig zijn als dit werk in onze kerken gezongen zou kunnen worden. Bijna geen kerk beschikt nog over koren die deze compositie kan laten klinken. Het mooist is het natuurlijk om life bij een concert aanwezig te zijn, om te kunnen ervaren of dit werk de spirituele macht heeft die paus Urbanus eraan heeft toegeschreven.

De macht van muziek is veel sterker dan we soms willen toegeven.

Muziek kan iemands leven veranderen.

Dat is de reden waarom de paus Allegri's Miserere diep in de kluizen heeft opgeborgen. Hij had de kracht ervan ondergaan en wilde die beheersen.

Het werk werd het laatst in de Sixtijnse kapel uitgevoerd in 1870.
- Het geheim is inmiddels allang geen geheim meer.
Gelukkig maar!!!

Een deel eruit kunt u hieronder beluisteren.

Na alle verkeerde signalen die de laatste tijd vanuit Rome komen is dit muziekstuk nog een beetje een zalfje voor de gekwelde ziel.

Les Calvaires de Breton

PLEYBEN - LE CALVAIRE (1650) Foto: Henry & Bastien Prigent

Vandaag een 'paas'lezing bijgewoond van Instituut Posterheide uit Nijmegen. Dit is een instituut voor cultuurhistorische educatie en cultuurreizen. Het onderwerp was "Les Calvaires de Breton". De uitbeelding van de details van de Goede Week en Pasen. In Bretagne staan veel van deze calvaires. Een heel interessante lezing met veel uitleg vooral over de niet zo voor de hand liggende figuren op deze beeldenpartijen.

PLOUGASTEL - CALVAIRE BRETON Foto: Sandrine Lecuyer

Bijgaand wat foto's die ook in de lezing ter sprake zijn geweest. Ik heb ze op het net gevonden.

De moeite waard om via het net meer van deze calvaires te zien.

Muziek

Nino Salvaneschi: Brevier van Geluk.

Muziek is voor ons een samensmelting van verschillende kunsten. Zij brengt door bouwen, beelden en schilderen in vorm wat in het dagelijkse leven slechts vage fantasieën zijn.
In alle beeldende kunsten, trouwens, is muziek.
Bouwkunst is harmonie van lijnen. De bouwmeester in de muziek: Johann Sebastiaan Bach.
Beeldhouwkunst, harmonie van de vorm. De beeldhouwer op muzikaal gebied: Beethoven.
Schilderkunst, kleurenharmonie. De schilder in klanken: Debussy.
En Wagner is Rafaël, Michelangelo en Bramante, alle drie tegelijk.
Muziek is de de zilveren trap met 't hemelsblauw van violen en 't vlammendrood van trompetten, die, rustend op de uiterste rand der aarde, ons de gelegenheid biedt, op te stijgen tot de sterren.
Zij is het wonderbare venster dat uitzicht geeft op de oneindigheid, waarin onze persoonlijkheid zich verliest. En wanneer een laatste muziekgolf ons uit de klankenzee terugwerpt op de kust der aarde, dan zijn wij enigszins bedweld, maar altijd beter dan te voren.

Wat zou het mooi zijn om dit te kunnen schilderen.

Van Doolhof naar Labyrint

Als we iets willen vinden gaat daar het zoeken aan vooraf. Het eigenlijke doel is dan ook het vinden. De tocht, de zoektocht naar het doel is een reis die op veel manieren gemaakt kan worden. De een gaat recht op het doel af, de ander maakt omwegen of blijft stilstaan bij alles wat hij tegenkomt; soms wordt daardoor het doel niet meer gezien of belangrijk gevonden. Recht op het doel afgaan. Het klinkt zo simpel. Alsof er niets is dat je tegen kan houden. Een weg uitstippelen en gaan. Een korte reis. Omwegen maken kan een reis spannend maken, maar daardoor wordt de tocht langer en zal het doel gemakkelijk uit het oog verloren kunnen worden. Stilstaan bij alles wat je tegenkomt geeft afleiding en kost tijd. Als de tijd verstrijkt is dan het doel nog haalbaar?
God vinden.

Iemand zei eens: "Misschien kunnen we het zo uitleggen: de religieuze mens 'zoekt' God, de mystieke mens 'weet zich door Hem gevonden'".

Mensen zijn altijd bezig om iets te zoeken dat hen gelukkig maakt. Het is een oerverlangen om je goed te voelen. Veel mensen zijn ook op zoek naar een geloof, een weg om te volgen, naar zekerheid. Er zijn veel wegen die je kunt gaan. Soms wordt een heel leven lang gezocht; worden veel 'leren' onderzocht en beproefd. Waar kom je dan uit? Wat heb je gevonden?

Het is als het lopen in een doolhof. Het is een weg met veel bochten, t-splitsingen, wegversmallingen en doodlopende paden. Ooit kom je er vast wel eens uit, of ben je terug bij af, maar hoeveel tijd is er aan verspild. In de uitdrukking: 'de religieuze mens zoekt God' wordt een weg verondersteld die kan leiden tot vinden. In veel gevallen wordt die weg moeizaam gelopen. Waarom? Iets dat bestaat moet toch niet zo moeilijk zijn om te vinden. God, hoe je dat ook wilt of kunt beschrijven of duiden, bestaat, iets waar ik niet aan twijfel, maar het zoeken belemmerd volgens mij het vinden. In de activiteit van het zoeken is het rusteloze aanwezig. De profeet Elia kon God niet vinden in de storm, niet in de aardbeving, niet in het vuur maar slechts in de zachte bries.

De uitdrukking: 'de mystieke mens weet zich door God gevonden' klinkt misschien wat hoogdravend maar geeft weer dat het zoeken niet zomaar resulteert in vinden. Het is God die ons vindt en wanneer we ons dat bewust worden weten we dat Hij bestaat. Het is de innerlijke vereniging van de ziel met God.

Labyrint van Chartres

Het lopen van een labyrint heeft een lange traditie. Het is een meditatief pad. Het labyrint heeft de bedoeling om je, weliswaar niet rechtstreeks, maar via omtrekkende bewegingen, daarom niet minder effectief, naar binnen en vervolgens weer naar buiten te brengen, te geleiden. Het is een middel om te komen tot verinnerlijking om vandaar uit weer naar buiten te gaan. Het labyrint laat je niet, zoals een doolhol, dwalen (dolen) en brengt je niet op doodlopende wegen, integendeel. Het is een reis naar binnen. Loslaten, ontvangen en toelaten. Het gebeurt aan je. Er komt ruimte voor je innerlijke bron. Vanuit de stilte wordt je ontvankelijk voor de Geest. Vanuit die stilte kun je God ervaren.
"God vinden of door God gevonden worden".

Munten

Dit muntje is ca.

13 mm groot.

De afbeelding van zowel de vóór- als achterkant is niet bekend.

Volgens muntenkenners zou het een oud muntje zijn helaas met weinig waarde,

en gezien de haardracht moet het gesitueerd worden in Klein Azië.

Wie kan hier meer over vertellen?

Informatie wordt zeer op prijs gesteld.